Wyczytaem w literaturze takie ciekawe stwierdzenie, e jest taka definicja poezji, e ona nie ma definicji. Jest jedyn rzecz albo wymiarem, ktry ucieka rozumieniu. Poezja czy sprzecznoci – te niepogodzone i nie dajce si niby pogodzi. Andrē Breton w „Drugim manifecie nadrealistycznym” pisze, e wszystko skania do wiary, e istnieje pewien punkt w umyle, skd ycie i mier, rzeczywisto i nierzeczywisto, przeszo i przyszo, wyraalne i niewyraalne, wysokie i niskie – przestaje by ujmowane jako sprzecznoci. Jedynym bodcem nadrealizmu wedug niego jest nadzieja znalezienia tego punktu. Ta nadzieja jak si wydaje jest jedynym bodcem poezji w ogle. Szukajc pojemnoci sw, okazuje si, e mwimy jzykiem dla innych dziwnym i ten nasz dziwny jzyk oni czsto nazywaj poezj. Poezja: to, co nie szkodzi. Eugenio Montale w 1975 r. odbierajc Nagrod Nobla powiedzia „Jestem tutaj, bo napisaem wiersze, wytwr absolutnie niepotrzebny, ktry jednak prawie nigdy nie jest szkodliwy i jest to jeden z jego tytuw do chway”. Czy poezja jest cakiem niepotrzebna – tu wolno i trzeba niedowierza Montalemu – niejednemu si ju przecie przydaa. Nie jeden przecie za ni dzikowa. Zgoda, e poezja nie jest prawie nigdy szkodliwa, jeeli ju, to szkodzi najczciej poetom – kiedy dopuszcz do siebie zawi, kiedy pomyl „Dlaczego on, a nie ja?”. Jedno jest wiadome i niezaprzeczalne, e toczy si cigle i nieustannie dyskusja – czym jest poezja, czemu ma suy? I jak dotychczas jest brak jednoznacznych odpowiedzi wyczerpujcych te pytania, a poezja nie cieszy si adekwatnym do swoich wartoci popytem i zainteresowaniem. Pozytywna zmiana tego stanu rzeczy ley w rkach czytelnikw, ale w wikszym stopniu w rkach twrcw poezji. Trzeba si powanie zastanowi nad przyczynami kryzysu czytelnictwa w naszym kraju, a szczeglnie czytelnictwa poezji wspczesnej. Mona powiedzie, e s one bardzo zoone bo obok braku czowiekowi wolnego czasu, niesamowitego popiechu w biecym yciu, wspczesna poezja dla wielu Polakw – przecitnych odbiorcw jest niezrozumiaa, skomplikowana w treci, jest zerwaniem z tradycj w tego rodzaju twrczoci literackiej minionych epok i rozmija si z oczekiwaniami i zapotrzebowaniem jej odbiorcw – innymi sowy wedug ich opinii nie jest dla nich pisana – tylko sobie a Muzom – czyli pod ocen krytyki literackiej aby uzyska jej akceptacj i wysok ocen. Krytycy poezji za uwaaj, e im wicej w niej obcych wyrazw, czsto abstrakcyjnej treci utworw, bezsensownoci i skrtw mylowych przy jak najmniejszej iloci sw i unikaniu rymowania – tym ta poezja jest wedug nich wartociowsza, a jej twrcy s wyej oceniani jako poeci, za potrzeby i ocena tej poezji przez odbiorcw ich nie interesuje. To rodzi z kolei okrelon postaw twrcw ktrzy sdz, e jeli odbiorcom uda si mimo wszystko zrozumie przekaz ich poezji to znaczy, e dany twrca nie jest jeszcze poet w rozumieniu krytyki literackiej. Podobnie uwaaj abstrakcyjni malarze w stosunku do tworzonych przez siebie obrazw – dzie sztuki. Jeli kto odczyta o co chodzi w danym obrazie malarskim to znaczy, e ich twrca nie jest jeszcze artyst (bo tylko autor i krytyk sztuki maj o tym wiedzie co jest wartociowe w tym obrazie i co on przedstawia). Ta rozbieno midzy twrc a odbiorc poezji czy dziea sztuki rodzi obojtno w relacjach midzy nimi – czyli sytuacj krytyczn nad ktr aktualnie ubolewamy i prbujemy j uzdrowi. Warto przytoczy opini Tadeusza Rewicza na temat poezji, cytuj „Wprowadzamy niead midzy rzeczy i sowa – oto nasza poezja, sowa zamieniamy w sowa i nie ma kresu w moliwociach czowieka”. Pozostaje tylko pytanie w imi czego i po co to robimy?
Co ciekawego zwizane z czytaniem ksiek?
Czsto spotykajc u przyjaci lub znajomych bibliotek domow pytamy jej waciciela czy przeczyta te wszystkie ksiki, ktre posiada – on zwykle umiecha si i mwi, e nie. Pytamy wic dalej – po co Ci tyle ksiek ktrych nie czytasz? – syszymy mdr odpowied – bo mam nadziej, e cz z nich lub wszystkie kiedy przeczytam. Lubi mie wiadomo, e mam pod rkom ksiki w kadej chwili, w razie potrzeby, czy pragnienia, po ktre mog sign. Dom bez ksiek, ktre swoj obecnoci prowokuj do rozmowy i mylenia jest jak dom bez waciciela. Biblioteka zmusza do pokory – kiedy Rabbi Lewi Izaak z Berdyczowa wyjani rozmwcy „Dlaczego kady tom Talmudu zaczyna si od strony 2, a nie od strony 1?” – „Aeby nas nauczy, e bez wzgldu na to, jak wiele si dowiadujemy i tak nie dotarlimy jeszcze nawet do pierwszej strony”. Gromadzenie ksiek to swoisty nag – ksiki bowiem staj si wiernymi towarzyszami czowieka. Czytanie czyni czowieka lepszym zmieniajc go. Francuski filozof Paul Ricocur wyzna pod koniec ycia, e kada kolejna ksika, ktr czyta zmienia jego obraz wiata, sprawia, e wiat przestaje by czarno-biay, a staje si kolorowy. Czowiek dziki lekturze ksiek myli, rozwaa, problematyzuje rzeczywisto – mimo, e mdrzejszemu wcale nie jest lej lecz ciej, ale tak ma by. ycie jest jak ksika – albo bdzie to intrygujca powie, ktr sami krelimy swoim yciem, albo nieznaczca historyjka. Powinnimy czyta – bo przecie na pocztku jak pisze wity Jan byo – Sowo. ydowski filozof Abraham J. Heschel pisa, e to sowa stwarzaj wiat – za ich pomoc mona czyni dobro lub zo. Czowiek musi wic uwaa, co mwi i jakie dobiera sowa. Sowo potrafi zabija. Te pene za, nienawici i pogardy, ktre obdzieraj czowieka z godnoci, sprowadzaj do rzeczy, ktra ma budzi odraz. Heschel przypomina mdro zapisan w Ksidze Przysw „mier i ycie znajduj si we wadaniu jzyka – i jak go kto lubi uywa, taki ze spoyje owoc”. Nie da si oddzieli sw, ktre buduj wiat, od sw, ktre go niszcz – jeli ma si w pogardzie ksiki, gdy lektura uczy rozrniania plew od ziaren. Czytanie to zbiorowy wsplnotowy obowizek. Chodzi o to by zbudowa przyzwoite spoeczestwo by stworzy wsplnot nie tylko konsumentw, lecz take przyzwoitych obywateli – wic nie mona pozwoli sobie na luksus nieczytania – tego – by nie zna dzie naszej kultury. Nard ktry nie czyta nie zbuduje tolerancyjnej kultury i przyzwoitej wsplnoty. Czytanie nie moe by byle jakie – idzie te o jako lektury. Co zatem, e czytasz, jeli dziki lekturze nie stajesz si lepszy. To nie Ty masz „przechodzi przez ksiki” ale ksiki, ich tre – maj przechodzi przez Ciebie.
Opinie autorytetw dotyczce ksiki i czytelnictwa
„A to miej na pilnej pieczy, aby czyta kiedy tylko moesz”
Mikoaj Rej
„Z ksiki pynie odwaga, ksika w yciu pomaga, chcemy ksiek jak soca”.
Konstanty Indelfons Gaczyski
„Ksika i moliwo poznania to jedno z najwikszych cudw ludzkiej cywilizacji”
Maria Dbrowska
„Ksika utwierdza nasz indywidualno, wybrania nasz osobowo przed atakiem wszystkiego, co brutalne, haaliwe, napastliwe w naszej dzisiejszej kulturze”
Jarosaw Iwaszkiewicz
Ksika nadal zajmuje jedno z czoowych miejsc w zakresie form spdzania wolnego czasu przez czowieka. Ksika bya jest i pozostanie najdostpniejszym i najlepszym przewodnikiem wszelkich prdw umysowych w wiecie, traktuje si j jako jedn z najwyszych wartoci, jako jedno z narzdzi szeroko pojtego ksztacenia, samoksztacenia, zaspokajania doranych potrzeb kulturalnych czowieka. Cae wieki bya bezkonkurencyjna, dzi konkurencja dla niej istnieje w postaci rodkw masowego przekazu, ale miejmy nadziej, e czas bdzie dziaa nadal na jej korzy.
Co mwi Raport o stanie czytelnictwa w Polsce w 2016 r.?
Biblioteka Narodowa ogosia doroczny Raport o stanie czytelnictwa z ktrego wynika, e 63% dorosych Polakw nie przeczytao w cigu roku ani jednej ksiki, a 16% absolutnie niczego. Wskanik czytelnictwa wynosi 37% - tylu Polakw powyej 15 roku ycia przeczytao w ubiegym roku przynajmniej jedn ksik (to znaczy, e 20 mln Polakw tego nie zrobio). Na szczcie ten trend si nie pogbia i od 2008 r. ksztatuje si na podobnym poziomie. W 22% polskich domw nie ma ani jednej ksiki (oprcz podrcznikw szkolnych dla dzieci). Powyej siedmiu ksiek rocznie czyta okoo 10,2% Polakw. W domach w ktrych jest okoo 500 ksiek mieszka 700 ty. Polakw. Najczciej czytanym autorem ksiek by w 2016 r. w Polsce Henryk Sienkiewicz oraz ci z listy bestsellerw na ktrych krluje literatura popularna. Tylko 56% osb na wysokich stanowiskach przyznaje si do czytelnictwa ksiek. Warto nadmieni, ze co roku w Polsce ukazuje si okoo 34 ty. Tytuw ksiek – ale ich nakady cigle spadaj. Pan Tomasz Makowski dyrektor Biblioteki Narodowej twierdzi, e nowe wydawnictwa zawsze znacznie przycigaj czytelnikw do bibliotek publicznych. Obraz stanu czytelnictwa w Polsce daje duo do mylenia i wskazuje niezbdn konieczno zastanowienia si nad tym jak zwikszy zainteresowanie si tym problemem ze strony wadz pastwowych, samorzdowych oraz wszelkich instytucji owiaty i kultury, a take rynku wydawniczego i organw upowszechniania czytelnictwa cznie z organizacjami spoecznymi dziaajcymi w obszarze owiaty i kultury na terenie naszego kraju – aby zmieni na lepsze ten stan rzeczy dla oglnospoecznego dobra.
