}); });

















  English Deutsch Français



exlibris
H i s t o r i a    B i b l i o t e k i


       Podstaw± do organizacji sieci bibliotecznej w Polsce by³ Dekret Rz±du z 7 kwietnia 1946 r. o bibliotekach i opiece nad zbiorami bibliotecznymi (Dz. U. nr 26 poz. 163). Miejska Biblioteka Publiczna w Strzy¿owie zosta³a utworzona 16 stycznia 1949 r. (Akt Erekcyjny).
       Biblioteka mie¶ci³a siê w kamienicy nr 143 w rynku, zajmowa³a pomieszczenie o powierzchni 39 m2. Kierownikiem biblioteki zosta³a pani Zofia Gocek, która pe³ni³a t± funkcjê do 4 pa¼dziernika 1954 r. tj. do powo³ania powiatu strzy¿owskiego. W tym samym roku powsta³a te¿ Gminna Biblioteka Publiczna w ¯arnowej, której kierownikiem zosta³ pan Stanis³aw Siuta.
       W pierwszych latach dzia³alno¶ci ksiêgozbiór biblioteki stanowi³o 736 woluminów, a na koniec grudnia 1949 roku zanotowano 597 czytelników, którym wypo¿yczono 10821 pozycji ksi±¿kowych.
       Pierwsze dwa lata dzia³alno¶ci (1949-1951) biblioteka by³a czynna przez trzy dni w tygodniu, a od 1 lutego 1951 roku ju¿ codziennie z wyj±tkiem niedziel i ¶wi±t. Od roku 1950 za³o¿ono rejestr czytelników korzystaj±cych ze zbiorów bibliotecznych, gdy¿ obowi±zywa³o ju¿ sk³adanie miesiêcznych sprawozdañ do Wydzia³u O¶wiaty Powiatowej Rady Narodowej.
       Lata 1950-1954 w swojej dzia³alno¶ci bibliotecznej zapisuj± siê w historii nie tylko z jej podstawow± dzia³alno¶ci±, ale równie¿ licznymi konkursami dla czytelników i wystawami z okazji "Dni O¶wiaty Ksi±¿ki i Prasy". Wystawy te i konkursy sta³y siê imprezami cyklicznymi.
       4 pa¼dziernika 1954 r. miasto Strzy¿ów zosta³o mianowane miastem powiatowym. W sk³ad nowego powiatu strzy¿owskiego wesz³o 5 gmin: Frysztak, Wi¶niowa (z powiatu kro¶nieñskiego), Czudec, Niebylec i Strzy¿ów (z powiatu rzeszowskiego). Miejska Biblioteka Publiczna w Strzy¿owie zosta³a przemianowana na Powiatow± i Miejsk± Bibliotekê Publiczn±. Sieæ biblioteki powiatowej stanowi³o 5 bibliotek gminnych: Czudec, Frysztak, Niebylec, Wi¶niowa, ¯arnowa (dzia³aj±ce od 1949 r.) i PiMBP w Strzy¿owie oraz uzupe³niaj±ce tê sieæ 64 punkty biblioteczne.
       Powiatow± i Miejsk± Bibliotekê Publiczn± przeniesiono do budynku dawnego "Soko³a", gdzie na I piêtrze przeznaczono na ten cel 2 sale o powierzchni 58 m2. Zofia Gocek nie wyrazi³a zgody na objêcie funkcji kierownika (zostaj±c jako bibliotekarz) i stanowisko to pozosta³o bez obsady do 1955 r., kiedy funkcjê tê objê³a od 1 czerwca Helena Olech - nauczycielka z zawodu i funkcjê tê pe³ni³a do roku 1972 (do przej¶cia na emeryturê). Gminn± Bibliotekê Publiczn± w ¯arnowej przeniesiono w 1955 r. do wsi Tropie, a kierownikiem jej zosta³ Józef Z³otek. Na koniec grudnia 1950 r. Biblioteka Miejska w Strzy¿owie liczy³a 981 woluminów i mia³a 736 czytelników, którym wypo¿yczono 11 586 ksi±¿ek.
       W ci±gu omawianego okresu czasu systematycznie ros³a wielko¶æ ksiêgozbioru i rozwija³o siê czytelnictwo mimo trudnych politycznie czasów, by³ to przecie¿ tzw. okres stalinowski w PRL-u. Nale¿y jednak nadmieniæ, ¿e biblioteki w tym czasie mia³y stanowiæ wa¿ne ogniwo propagandy politycznej i ideologicznej, ale w praktyce ró¿nie z tym bywa³o. Biblioteki w tym czasie nie mia³y wp³ywu na zakup ksiêgozbioru, gdy¿ istnia³ system zakupu centralnego czyli bezpo¶rednio z produkcji wydawniczej, a ksi±¿ki zakupywane dla bibliotek przez pañstwo, by³y bezpo¶rednio przesy³ane przez Ministerstwo Kultury i Sztuki, ³±cznie z ich inwentarzem. Biblioteki zobowi±zane by³y rozwijaæ czytelnictwo tylko takich ksi±¿ek, które otrzymywa³y z centrali, czyli zatwierdzonych do upowszechniania przez cenzurê, zgodnie z ideologiczn± polityk± kulturaln± ówczesnego pañstwa. Warto nadmieniæ, ¿e w omawianym okresie oprócz bibliotek gminnych, punktów bibliotecznych i Biblioteki Miejskiej w Strzy¿owie istnia³y tak¿e 3 kina sta³e: w Strzy¿owie, Frysztaku i Czudcu, Wiejski Dom Kultury w Twierdzy oraz 5 ¶wietlic wiejskich. Ich zadaniem by³o tworzenie i upowszechnianie kultury w ramach ustalonej polityki kulturalnej pañstwa.
       W grudniu 1955 r. opracowany zosta³ plan rozwoju sieci bibliotecznej powiatu. Istniej±ca ju¿ sieæ biblioteczna nie zaspokaja³a ju¿ ci±gle wzrastaj±cych potrzeb czytelniczych. Zgodnie z zaleceniami w³adz postanowiono organizowaæ (w miarê posiadanych ¶rodków finansowych) nowe placówki biblioteczne. W styczniu 1956 r. w miejsce dotychczasowych punktów bibliotecznych powsta³y biblioteki w Godowej, Lutczy, Pstr±gowej i Ró¿ance. W styczniu 1957 r. powsta³y kolejne biblioteki w Lubli, Po³omii, Wysokiej Strzy¿owskiej, a w styczniu 1958 r. w Gwo¼nicy Górnej, w kwietniu 1959 r. w Nowej Wsi. Z dniem 1 stycznia 1960 r. powsta³y biblioteki gromadzkie w Dobrzechowie, Arkuszowej i ¯yznowie. W styczniu 1961 r. zorganizowano kolejne: w Cieszynie, Gogo³owie i Grodzisku, a w 1966 w Koz³ówku. W kwietniu 1956 r. przyjêto do pracy na stanowisko instruktora Emiliê Ryzak, a w maju odby³o siê pierwsze w Strzy¿owie spotkanie autorskie z pisarzem Józefem Bieniarzem - w spotkaniu uczestniczy³o oko³o 100 osób zainteresowanych jego twórczo¶ci±.
Ksiêgozbiór biblioteczny zosta³ powiêkszony o zbiory przejête z bibliotek Zwi±zku GS "SCh". Bibliotekarze przyjmowani do pracy w powiêkszaj±cej siê sieci bibliotecznej byli szkoleni w Powiatowej i Miejskiej Bibliotece Publicznej. W 1957 r. biblioteka zakupi³a pierwszy projektor filmowy do prowadzenia pracy o¶wiatowej. Wprowadzono now± formê pracy z m³odym czytelnikiem, a by³y to wieczory bajek dla dzieci organizowane raz w miesi±cu w bibliotece powiatowej oraz we wszystkich bibliotekach gromadzkich. Nowo powsta³e biblioteki otrzymywa³y przygotowany przez pracowników PiMBP ksiêgozbiór wraz z katalogami.
       W 1959 r. Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Strzy¿owie, po przekwaterowaniu lokatorów, przekaza³o dla potrzeb biblioteki kolejne dwa pomieszczenia w budynku "Soko³a". Utworzono w nich czytelniê wyposa¿on± w ksiêgozbiór podrêczny i radio.
       W 1960 r. biblioteka uzyska³a nastêpne pomieszczenie w budynku "Soko³a", które zajmowane by³o przez Klub Sportowy "Wis³ok".
       W 1964 r. skomplikowa³a siê sytuacja lokalowa biblioteki. Decyzj± Prezydium Miejskiej Rady Narodowej budynek "Soko³a" zosta³ przekazany Wojewódzkiemu Zarz±dowi Kin w Rzeszowie, który zobowi±za³ siê do przeprowadzenia remontu kapitalnego obiektu i uruchomienia w nim kina sta³ego. Biblioteka zobowi±zana zosta³a do p³acenia czynszu miesiêcznego, a okres wypowiedzenia umowy o najem lokali wygasa³ z dniem 30 czerwca. Pro¶ba o przydzia³ nowego lokalu dla biblioteki skierowana do Prezydium MRN zosta³a za³atwiona negatywnie. Dlatego te¿ mimo rozpoczêcia remontu budynku "Soko³a" biblioteka pozostawa³a tam nadal (z wy³±czeniem czytelni). Z pomoc± przysz³o Ministerstwo Kultury i Sztuki, które decyzj± z dnia 5 czerwca 1964 r. przekaza³o dla biblioteki XVIII-wieczny budynek synagogi. Budynek wymaga³ jednak kapitalnego remontu i pieni±dze na ten cel przekaza³o Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie. Za³o¿enia projektowe przygotowa³a biblioteka i rozpocza³ siê remont synagogi. W grudniu 1964 r. Wojewódzki Zarz±d Kin zagrozi³ wstrzymaniem remontu obiektu "Soko³a" w zwi±zku z zagro¿eniem dla pracowników i czytelników biblioteki funkcjonuj±cej tam nadal. W zwi±zku z tym Prezydium MRN przydzieli³o na wypo¿yczalniê ksi±¿ek lokal o pow. 12 m2 w swojej siedzibie w Rynku, a na biuro i pracownie pomieszczenie w budynku OSP przy ul. Daszyñskiego. By³o to najgorsze rozwi±zanie z punktu widzenia potrzeb biblioteki, spowodowa³o to przerwê w pracy do 1 marca 1965 r. Udostêpnienie dla czytelników tylko 1/3 ksiêgozbioru, resztê zmagazynowano w prywatnym domu Jana Strycharza. Do koñca marca 1965 r. zosta³a wykonana i zatwierdzona dokumentacja techniczno-kosztorysowa remontu synagogi. Remont obiektu rozpoczê³a rzeszowska Rzemie¶lnicza Spó³dzielnia Zaopatrzenia i Zbytu. Rok 1965 by³ najtrudniejszym okresem w dzia³alno¶ci biblioteki - pomieszczenia ciasne, zimnie, ciemne zniechêca³y do pracy bibliotekarzy i odstrasza³y czytelników. Sprawnie prowadzone prace remontowe napawa³y jednak optymizmem.
       W marcu 1966 r. po czê¶ciowym odbiorze technicznym trzech pomieszczeñ w synagodze, zezwolono przenie¶æ do nich ksiêgozbiór, ale wypo¿yczalnia nadal funkcjonowa³a w pomieszczeniu w Rynku. Pe³ny odbiór obiektu odby³ siê 20 kwietnia 1966 r., a od 23 kwietnia PiMBP przejê³a w u¿ytkowanie ca³y, piêknie odremontowany obiekt. Urz±dzanie biblioteki trwa³o do 12 maja. Budynek wzbudzi³ zainteresowanie mieszkañców i bibliotekarzy z s±siednich powiatów, którzy t³umnie go zwiedzali. W koñcu kwietnia odwiedzi³a bibliotekê Maria Gutry - wizytator bibliotek z Departamentu Pracy Kulturalno-O¶wiatowej i Bibliotek Ministerstwa Kultury i Sztuki, a w maju wizytator Franciszek Sedlaczek - projektant rozwi±zañ funkcjonalnych wnêtrz bibliotek oraz kilku dziennikarzy. Oficjalne otwarcie biblioteki w nowym obiekcie odby³o siê 14 maja 1966 r. z okazji Dnia Dzia³acza Kultury. Uczestniczyli w nim przedstawiciele w³adz wojewódzkich, powiatowych, pañstwowych, partyjnych i miejskich, liczni dzia³acze kultury i mieszkañcy miasta.
       Po likwidacji powiatu w 1975 r. Powiatowa i Miejska Biblioteka Publiczna zmieni³a swoj± nazwê na Biblioteka Publiczna Miasta i Gminy (po krótkotrwa³ym istnieniu samodzielnej Miejskiej Biblioteki Publicznej i Gminnej Biblioteki Publicznej). Na zawê¿onym terenie dzia³ania kontynuowa³a nadal dzia³alno¶æ podstawow± (wypo¿yczanie, udostêpnianie na miejscu ksi±¿ek i czasopism, upowszechnianie czytelnictwa w swoim rejonie). Natomiast dzia³alno¶æ o¶wiatowo-kulturalno-wychowawcza zosta³a powiêkszona do 14-tu form: odczyty i prelekcje (które przybra³y formê Wszechnicy Kultury i Studium Wiedzy), sesje popularnonaukowe, spotkania z pisarzami i inne, dyskusje nad ksi±¿kami, przegl±dy nowo¶ci wydawniczych, wieczory literacko muzyczne, ró¿nego rodzaju konkursy, du¿e wystawy i wystawki ksi±¿kowe wg kalendarza imprez literackich (rocznicowych), wystawy z zakresu sztuki i inne, wieczory ba¶ni i bajek dla dzieci, wycieczki do bibliotek, lekcje biblioteczne i inne formy dzia³alno¶ci kulturalno-o¶wiatowej.
       W roku 1990 BPGiM w Strzy¿owie znalaz³a siê w gestii i pod nadzorem samorz±du lokalnego, co diametralnie zmieni³o jej sytuacjê organizacyjn± i podporz±dkowanie. Rada Miejska w Strzy¿owie uchwali³a nowy statut BPGiM oraz rokrocznie uchwala bud¿et jako dotacjê dla instytucji kultury wykonuj±c w³asne zadania ustawowe. Nowa struktura organizacyjna BPGiM zosta³a zatwierdzona przez organ prowadz±cy tj. Burmistrza Gminy i Miasta Strzy¿ów w roku 2004.
       Od roku 1967 z siedzib± w bibliotece dzia³a Towarzystwo Mi³o¶ników Ziemi Strzy¿owskiej w Strzy¿owie. Od roku 2004 w bibliotece dzia³a Towarzystwo Przyjació³ Sztuk Piêknych im. W³. Gduli w Strzy¿owie.

       Na prze³omie lat pocz±wszy od pierwszego spotkania w roku 1956 r. do 2004 r. z pisarzem Józefem Bieniarzem BPGiM w Strzy¿owie zorganizowa³a wiele imprez zwi±zanych z dzia³alno¶ci± kulturalno-o¶wiatow± oraz do 2004 r. ok. 120 spotkañ autorskich z udzia³em miêdzy innymi:
  • Józef Bieniarz
  • Natalia Roleczek
  • Jan ¯abiñski
  • Pawe³ Jasienica
  • Maria Kêdzierzyna
  • Stanis³aw Strumph-Wojtkiewicz
  • Julian Przybo¶
  • Korol Gi¿ycki
  • Wilhelm Mach
  • Micha³ Rusinek
  • Stanis³aw Grochowiak
  • Bogdan Loebel
  • Maria Gutry
  • Wanda ¯ó³kiewska
  • Ziemowit Fedecki
  • Magda Szkopówna-Bartoszek
  • Stanis³aw Kowalski
  • Andrzej Szczypiorski
  • Edward Kucharski
  • Adam W³odek
  • Gerard Górnicki
  • Zbigniew Nienacki
  • Daniel Olbrychski
  • Stefania Grodzieñska
  • J. Pietraszkiewicz
  • Julian Kawalec
  • Jerzy Ple¶niarowicz
  • Marian Atlas
  • Julian Wo¼niak
  • Jerzy Sienkiewicz
  • Ryszard Ziemba
  • Marian Reniak
  • Hanna O¿ogowska
  • Roman Turek
  • Stanis³aw Weiss
  • Piotr ¯bikowski
  • Wiktor Ostrowski
  • p³k Szczê¶niak
  • Eugeniusz F±fara
  • Zbigniew Domino
  • Zbigniew Krempf
  • Maria Siedmiograj
  • Franciszek Lipiñski
  • Jan Grygiel
  • Maria Pó³ziêæ-Nied¼wied¼
  • Alojzy Markowicz
  • Jan Maria Gisges
  • Tadeusz Sokó³
  • Gerard Kórnicki
  • Andrzej ¯muda
  • Zofia Machnik-Hamarneh
  • Tadeusz Chró¶cielewski
  • Miros³aw Ku¼niak
  • dr. Piotr Kuncewicz
  • p³k. Eugeniusz Banaszczyk
  • Andrzej £okaj
  • Czes³aw Sowa Paw³owski
  • Wac³aw Sadkowski
  • Ryszard K³y¶
  • Kazimierz Bosek
  • W³adys³aw Jarnicki
  • Edward Bolec
  • Henryk Bardijewski
  • Roman Zembroniew
  • Jan Koprowski
  • Maria Markowska Rymar
  • Aleksander Migo
  • Roman Konieczkowski
  • Adam Desowski
  • Stanis³aw Dziedzic
  • Krystyna Niepomucka
  • Zbigniew Safian
  • Alfons Filar
  • Zbigniew To³oczyñski
  • Anna Grodecka
  • Kazimiera Rafalska
  • Jerzy Pitera
  • Marek Wiatr
  • Franciszek ¦mieja
  • Marek Pêkala
  • El¿bieta Kensy
  • Eugeniusz Wilusz
  • Zdzis³awa Górska-Klekawka
  • Maciej Zarêbski
  • Anatol Diaczyñski-Polak
  • Jan Tulik
  • Andrzej Grabowski
  • Irena Duchowska
  • Kaya Cyganik
       W roku 2004 na prze³omie maja/czerwca odby³o siê jubileuszowe spotkanie z rodakiem, pisarzem, HONOROWYM OBYWATELEM MIASTA STRZY¯OWA - Gerardem Górnickim - "55-lecie dzia³alno¶ci Biblioteki Publicznej Gminy i Miasta 1949-2004".




STRONA GÅ�ÓWNA   |   GODZINY OTWARCIA   |   AKTUALNOÅšCI   |