Analizujc wydane drukiem antologie polskiej poezji mona spotka rne na ni spojrzenia. Np.
Pan Maciej Pinkwast prbuje da odpowied na pytanie – na czym powinna polega doskonao poezji? W yciu materialnym nie ma doskonaoci, a w sferze duchowej te o ni trudno, bo dla kadego ideaem bywa co innego. Jednak jej poszukujemy i damy jej rwnie w poezji, tej specyficznej sfery duchowej czowieka. Ku niej to zwracamy nasze serca gdy dokucza nam otaczajca nas rzeczywisto. Poet si nie jest, poet si bywa, jak niektrzy twierdz. Bo przecie nie kady wiersz jest poezj. Niektrzy uwaaj, e poezja jest umiejtnoci niezwykego nazywania zwykych rzeczy. W zasadzie jest wystrzeganiem si banau, unikaniem opowiadactwa, odwoywania si do emocji, graniem na strunach serc czytelnikw. Nie kady tekst rymowany jest poezj, tak jak i nie kady tzw. biay wiersz jest wierszem. Poezja to emocja, ktr wiersz wywouje nie u autora, lecz u czytelnika. Mamy wiersze gwarowe i tzw. literackie. W tworzonych utworach nie moe zabrakn poetyckich rodkw wyrazu, fantazji i umiejtnoci ciekawego mwienia o wanych sprawach. Cech dobrej poezji jest prostota i umiejtno niebanalnego mwienia o faktach i uczuciach.
Obecny wiat przewanie schlebia chamstwu, pytkoci, konsumpcji i wyrugowaniu uczu delikatniejszych – na rzecz codziennego prymitywizmu. Denie do doskonaoci, ktrej oczekujemy od poezji uszlachetniania ducha jej twrcy i to jest najwaniejsze.
Pan Bogusaw Wrblewski natomiast uwaa, e poezja to gra emocji z jednej, a rozumu i wiedzy z drugiej strony, ktra odbywa si zarwno w akcie twrczym jak i w procesie czytelniczego odbioru dziea. Natomiast sztuka interpretacji czyli penego wielowymiarowego odczytywania utworu poetyckiego to sztuka umiejtnego kierowania t gr.
Wybitny krytyk literacki Karol Irzykowski napisa kiedy, e poezja dla niego nie jest tym, co jest napisane, lecz pewnym stanem emocjonalnym, ktry si wytwarza na szczytach mylenia. Ten stan uczuciowy za bdzie tym bardziej twrczy, im lepiej sekunduje mu zamaskowany sojusznik rozumu, ktry zarazem jest jego rywalem.
Pan Wrblewski uwaa, e dla spoecznego funkcjonowania poezji olbrzymie znaczenie ma zarwno popularyzacja wiedzy o literaturze (ktra obok gotowoci emocjonalnej jest warunkiem rozumienia tekstu) jak i upowszechnianie interpretacji tekstu literackiego, przykadowych analiz, z ktrymi czytelnik poezji moe porwna wasne rozumowanie w trakcie lektury.
Tak pojtej dziaalnoci popularyzatorskiej mog suy rodki masowego przekazu (chodzi o pokazywanie dobrych wzorw aktywnej refleksji czytelniczej), jak te instytucje upowszechniania kultury czy krytyka literacka.
Istniej wprawdzie ksiki speniajce rol przewodnikw interpretacyjnych – ale nie zaspokajaj one zapotrzebowania spoecznego (maa jest ich liczba i niskie ich nakady).
W rzdzie takich publikacji umieci naley Antologi „Czytamy wiersze” Janusza Maciejewskiego – antologi interpretacji wybranych wierszy poetw polskich XX wieku przeprowadzonych przez kilkudziesiciu krytykw literackich.
Kilka lat wczeniej podobn funkcj spenia z powodzeniem Antologia pt. „Liryka polska – interpretacje” opracowana przez J. Prokopa i J. Sawiskiego. W odrnieniu od antologii Maciejewskiego powiconej w zasadzie poezji wspczesnej, antologia „Liryki polskiej” zawiera interpretacje utworw powstaych na przestrzeni piciu wiekw naszej poezji.
Analizy tekstw poetyckich zawarte s take w jednym z rozdziaw ksiki J. Kostkiewiczowej, A. Okopie-Sawiskiej i J. Sawiskiego „Czytamy utwory wspczesne”.
Podobne funkcje speniaj niektre szkice E. Balcerzana, A. Sandauera, J. Kwiatkowskiego, P. Kuncewicza, A. Kamieskiej i innych.
Warto o tym wszystkim wiedzie kochajc – czytajc i tworzc poezj.
Adam Kluska
Krg Twrczy Archē
